Onafhankelijk uitgezocht · Geen eigen webshop · Hoe we werken

Bakvorm en bakplaat zonder PFAS

PFAS zitten alleen in de anti-aanbaklaag. Wat PFAS-vrij op het etiket zegt, hoe heet het in de oven wordt en welke vormen helemaal geen laag hebben.

Zelfgebakken kaneelbroodjes op bakpapier op een donkere bakplaat die uit de oven schuift

Een bakvorm of bakplaat zonder PFAS is van geëmailleerd staal, glas, keramiek of kaal metaal, of heeft een laag waarvan de fabrikant zegt dat er geen PTFE in zit. Veel metalen bakvormen hebben een anti-aanbaklaag, en welke laag dat is, staat er lang niet altijd bij. In de oven blijft zo'n laag wel ruim onder de temperatuur waarbij PTFE ontleedt.

In het kort PFAS zitten in een bakvorm alleen in de anti-aanbaklaag. "PFOA-vrij" zegt daarover niets. "PFAS-vrij" is beter, maar het blijft een claim van de fabrikant. Wie geen laag wil, kiest een geëmailleerde bakplaat, een glazen of keramische ovenschaal of kaal aluminium of blik. Een oude bakvorm met PTFE hoef je niet weg te gooien: een oven komt niet in de buurt van de 360 graden waarbij die laag ontleedt.

Zit er PFAS in een bakvorm?

Dat hangt af van de laag. Cakevormen, springvormen, muffinvormen en bakplaten van metaal hebben vaak een donkere anti-aanbaklaag, zodat het gebak makkelijk loslaat. De bekendste anti-aanbaklaag is PTFE, onder de merknaam Teflon. PTFE is een fluorpolymeer en hoort bij de PFAS, de groep stoffen die nauwelijks afbreekt in het milieu.

Ook ovenfabrikanten werken met lagen. Neff verkoopt bijvoorbeeld losse bakplaten in twee soorten: geëmailleerd en met antikleeflaag. De geëmailleerde plaat heeft geen PFAS-laag. Emaille is een laag glas die op het staal is gebakken, net als bij een emaille pan.

Siliconen bakvormen bevatten geen PFAS, maar kunnen bij hitte wel andere stoffen afgeven. Dat staat uitgebreid in de gids over de siliconen bakvorm. Bakpapier is in Nederlandse supermarkten meestal PFAS-vrij, zoals je leest in de gids over bakpapier zonder PFAS.

Wat "PFAS-vrij" op het etiket betekent

Steeds meer winkels zetten "PFAS-vrij" bij bakvormen met een anti-aanbaklaag. Albert Heijn doet dat bij de AH Bakplaat klein, die volgens de productpagina hittebestendig is tot ongeveer 230 graden. Bij de bakvormen van KitchenAid noemt AH een "pfas-vrije antiaanbaklaag" op gealuminiseerd staal van 0,8 mm dik. Ook de Tala Performance bakvormen worden bij bol verkocht als PFAS-vrij met een dubbele anti-aanbaklaag.

Wat voor laag het dan wel is, staat er niet bij. Dat is een gemis. "Keramische laag zonder PTFE" is een concrete belofte. "Anti-aanbaklaag, PFAS-vrij" vertelt je alleen wat er niet in zit, volgens de fabrikant.

Hoe weinig zo'n claim bewijst, liet de Consumentenbond zien in een test van vijf airfryers uit 2025. Ook in de manden die de fabrikant PFAS-vrij noemde, vond het lab fluorhoudende stoffen. Er bestaan duizenden soorten PFAS en een lab kan ze niet allemaal meten. Een claim van de fabrikant blijft dus een claim, maar is wel een betere keuze dan niets.

"PFOA-vrij" zegt het minst. PFOA is één PFAS die al jaren verboden is, en een laag van PTFE mag dat label gewoon dragen. Radar ontdekte dat zelfs klantenservices van bekende merken PFOA-vrij en PFAS-vrij door elkaar halen.

Hoe heet wordt een bakvorm in de oven?

Minder heet dan een koekenpan op het vuur. Het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) schrijft dat een gewone oven tot ongeveer 250 graden komt. Een laag van PTFE kan pas vanaf ongeveer 360 graden ontleden en schadelijke gassen afgeven. In de oven kom je daar niet aan, ook niet bij de hoogste stand.

Het BfR verwacht ook geen gezondheidseffect van kleine stukjes laag die van een gekraste vorm afkomen. PTFE is inert en gaat onveranderd door het lichaam. Een bakvorm met PTFE die je al hebt, kun je dus gewoon blijven gebruiken. Zet hem niet onder de grill of op een kookplaat, en snijd er niet met een mes in.

Waarom dan toch zonder PFAS? Het grootste bezwaar tegen PTFE zit in de productie. Bij het maken van fluorpolymeren komen PFAS in het milieu terecht, en daar blijven ze. Wie die keten niet wil steunen, kiest bij een nieuwe aankoop een vorm zonder PFAS-laag. Hoe je dat stap voor stap aanpakt, staat in de vervangingsgids.

Bakvormen zonder laag

Geëmailleerde bakplaat

Ovenmerken als Neff verkopen bakplaten van geëmailleerd staal, ook als los onderdeel. Emaille kan tegen de hoogste ovenstand en er zit geen anti-aanbaklaag op die kan slijten. Zoek het typenummer van je oven op en kijk of de plaat op de geleiders past.

Glas en keramiek

Een glazen of keramische ovenschaal heeft geen laag. Voor ovenschotels, lasagne, crumble en brood in een vorm werkt dat goed. Taart en cake laten minder makkelijk los dan uit metaal, dus vet de schaal goed in. Zet een koude glazen schaal niet direct in een hete oven, want glas kan barsten bij een groot temperatuurverschil.

Kaal aluminium en blik

Bakvormen van kaal aluminium of blik hebben geen anti-aanbaklaag. Je herkent ze aan het lichte, metalen oppervlak in plaats van een donkere laag. Aluminium zonder laag kan wel reageren met zure ingrediënten. Wat het RIVM daarover zegt, lees je in de gids over de aluminium pan.

Gietijzer

Voor brood, cornbread of een ovenschotel is een gietijzeren pan of braadpan zonder emaille ook een bakvorm. Die brand je in zoals een gietijzeren pan.

Zo laat je cake los zonder anti-aanbaklaag

Met een vorm zonder laag moet je zelf zorgen dat het gebak loslaat. Smeer de vorm dun in met zachte boter en strooi er een lepel bloem in. Tik de vorm om, zodat de losse bloem eruit valt. Voor chocoladecake kun je cacaopoeder gebruiken in plaats van bloem.

Nog makkelijker is bakpapier. Leg een stuk op de bodem van een springvorm of bekleed een cakevorm met een strook die over de randen hangt. Daarmee til je de cake er na het bakken in één keer uit. Laat gebak vijf à tien minuten in de vorm afkoelen voordat je het eruit haalt. Dan is het steviger en breekt het minder snel.

Wat we aanraden

Zonder laag

Geëmailleerde bakplaat

Een bakplaat met emaille in plaats van een anti-aanbaklaag. Kijk naar de maat van je oven en of de plaat op de geleiders past.

Bekijk op bol.com affiliatelink (opent in nieuw venster)

Glas

Glazen ovenschaal

Voor ovenschotels en lasagne. Geen laag, kan in de vaatwasser, en je ziet hoe bruin de onderkant wordt.

Bekijk op bol.com affiliatelink (opent in nieuw venster)

Met laag

Bakvorm met PFAS-vrije laag

Wil je toch een anti-aanbaklaag, kies dan een vorm waarvan de fabrikant "PFAS-vrij" schrijft, het liefst met het materiaal van de laag erbij.

Bekijk op bol.com affiliatelink (opent in nieuw venster)

Links naar bol zijn affiliatelinks: koop je via zo'n link, dan krijgen wij een kleine commissie. Jij betaalt hetzelfde. Hoe wij geld verdienen.

Bronnen

  • Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR), "Selected questions and answers on cookware, ovenware and frying pans with a non-stick coating made of PTFE"
  • Albert Heijn, productpagina's AH Bakplaat klein en KitchenAid bakplaat, gelezen op 19 oktober 2026
  • bol, productpagina Tala Performance vierkante bakvorm 20 cm, gelezen op 19 oktober 2026
  • Neff, accessoires voor ovens: bakplaten geëmailleerd en met antikleeflaag, gelezen op 19 oktober 2026
  • Consumentenbond, "Pfas-vrije airfryer", met de test van vijf airfryers uit 2025, gelezen op 19 oktober 2026
  • Radar (AVROTROS), "PFAS in een pan? Zo herken je het, en dit zijn alternatieven"

Zie je iets dat niet klopt? Laat het ons weten, dan passen we het aan.

Reacties

Reageer of stel een vraag

Reacties verschijnen na controle. We tonen alleen je naam en je reactie. Zie privacy.