Onafhankelijk uitgezocht · Geen eigen webshop · Hoe we werken

Een koekenpan zonder PFAS

De koekenpan is de pan die het heetst wordt en het vaakst op het vuur staat. Juist daar is een pan zonder PFAS de makkelijkste keuze, als je weet waar je op let.

Gietijzeren koekenpan met een omelet van ei, kaas en tomaat op een wit bord

Een koekenpan zonder PFAS is een pan zonder PTFE, het materiaal dat je kent als teflon. Je hebt dan vijf opties: roestvrij staal, gietijzer, koolstofstaal, emaille, of een pan met een keramische anti-aanbaklaag. De eerste vier hebben geen laag die kan slijten. De keramische laag is PFAS-vrij, maar gaat volgens de test van de Consumentenbond minder lang mee dan de pan zelf.

In het kort Staat er PTFE, Teflon of een andere merknaam voor een anti-aanbaklaag op de doos, dan zit er PFAS in. "PFOA-vrij" zegt daar niets over. Wil je een pan die jaren meegaat, kies dan RVS, gietijzer of koolstofstaal. Wil je per se een anti-aanbaklaag, kies dan keramisch, en reken erop dat je hem na een paar jaar vervangt. Voor inductie werken ze allemaal, zolang een magneet aan de bodem blijft plakken.

Zo zie je of er PFAS in een koekenpan zit

Op de doos staat zelden het woord PFAS. Het Voedingscentrum schrijft het ook: of er PFAS in een pan zit, staat niet op het etiket, en wie het zeker wil weten kan het bij de fabrikant navragen. Je kunt wel lezen wat er wél staat. Waarzitwatin.nl, de informatiesite van de Rijksoverheid, legt uit dat een anti-aanbaklaag van kunststof meestal PTFE is, ook wel Teflon, en dat PTFE tot de PFAS-groep hoort. Staat er dus PTFE, Teflon of een merknaam voor een anti-aanbaklaag op de verpakking, dan heeft de pan een PFAS-coating.

De claim "PFOA-vrij" betekent iets anders dan je denkt. PFOA was een hulpstof bij het maken van teflon en wordt sinds 2015 niet meer gebruikt. Een pan met PFOA-vrij teflon heeft dus nog steeds PTFE, en dat is PFAS. Zie ook wat we weten over PFAS.

Staat er een materiaal zonder laag op de doos, zoals roestvrij staal, gietijzer of koolstofstaal, dan zit er niets op dat kan slijten. Staat er "keramische anti-aanbaklaag", dan is de laag volgens waarzitwatin.nl zonder PFAS gemaakt. Staat er alleen "anti-aanbaklaag" zonder materiaal, ga er dan van uit dat het PTFE is.

Vijf soorten koekenpannen zonder PFAS

Roestvrij staal

RVS heeft geen laag, mag in de oven en de vaatwasser en gaat een leven lang mee. Het vraagt wel een andere manier van bakken: de pan moet heet genoeg zijn voordat het eten erin gaat, anders plakt het. Hoe dat werkt, staat in de RVS pan. Dit is de koekenpan voor wie geen onderhoud wil.

Gietijzer

Een gietijzeren koekenpan wordt ingebrand met een dun laagje olie. Dat laagje, de patina, werkt na een tijdje als een natuurlijke anti-aanbaklaag. Gietijzer houdt hitte lang vast en geeft een korst op vlees die geen andere pan haalt. Hij is wel zwaar en houdt niet van zure gerechten en van weken in de gootsteen. Alles over inbranden en onderhoud staat in de gietijzeren pan.

Koolstofstaal

Koolstofstaal, in winkels ook carbonstaal of plaatstaal genoemd, is het materiaal van de wok en van veel restaurantpannen. Het werkt als gietijzer, maar is dunner en lichter en reageert sneller op het vuur. IKEA verkoopt bijvoorbeeld een koekenpan van koolstofstaal van 28 centimeter voor 29,99 euro, met als onderdelen "staal, olie" en het advies om de pan voor het eerste gebruik te wassen en in te oliën. Ook koolstofstaal moet je inbranden en droog opbergen, anders roest het. Het inbranden gaat precies zoals bij de wok zonder coating.

Emaille

Emaille is glas dat bij hoge temperatuur op staal of gietijzer is gesmolten. Er zit geen PFAS in en er kan niets afslijten, alleen afsplinteren als je de pan laat vallen. Emaille bakt wel sneller aan dan een pan met anti-aanbaklaag. Wat je doet als er een stukje af is, lees je in de emaille pan.

Keramische anti-aanbaklaag

Dit is de enige optie in dit rijtje met een laag. De laag is op basis van siliciumdioxide en wordt zonder PFAS gemaakt. Hij is in het begin net zo glad als teflon, maar slijt bij dagelijks gebruik. Wat er precies in zo'n laag zit en waarom hij na een tijdje aanbakt, staat in de keramische pan.

Koekenpan zonder PFAS voor inductie

Gietijzer, koolstofstaal en emaille op staal zijn magnetisch en werken altijd op inductie. Bij RVS hangt het af van de bodem: 18/10 staal is zelf niet magnetisch, dus een goede RVS koekenpan voor inductie heeft een bodem met een magnetische laag. Bij een keramische pan is de pan zelf meestal van aluminium en zit er een stalen plaat in de bodem. In alle gevallen geldt dezelfde test: blijft een magneet aan de onderkant plakken, dan werkt de pan op inductie.

Eén ding gaat op inductie vaak mis, en dat is niet de pan maar de stand. Radar sprak in april 2026 met kookwinkels over de donkere cirkel die op de bodem van inductiepannen ontstaat. Die komt doordat een inductieplaat het midden van de bodem het sterkst verhit, waardoor vet daar vastbakt. Het advies: begin op stand 2 of 3, ga dan naar 5 of 6 en pas daarna naar 7 of 8. Vol vermogen heb je volgens de winkels vrijwel nooit nodig. Dat geldt voor elke koekenpan, met of zonder laag.

Keramische koekenpan: wat de Consumentenbond vond

De Consumentenbond testte 24 koekenpannen van 28 centimeter met een keramische anti-aanbaklaag, van merken als IKEA, Tefal, GreenPan, Hema en Albert Heijn, allemaal zonder PFAS. De prijzen liepen van 10 tot 120 euro. De testresultaten zelf staan achter een betaalmuur, maar de conclusie is openbaar en zegt genoeg: in het begin deden alle pannen het goed, aan het eind van de test niet meer. Bij alle 24 pannen was de bodem blijvend vervormd, ook bij de pannen met een dikke bodem. De bodem gaat bol staan, zodat een ei naar de rand glijdt.

Twee dingen uit die test zijn bruikbaar. Ten eerste: PFAS-vrije koekenpannen zijn volgens de Consumentenbond overal te koop en hoeven niet duur te zijn; voor 30 euro heb je al keuze uit meerdere modellen. Ten tweede: stapel geen andere pan in een keramische pan, want dat beschadigt de laag. Wie een keramische koekenpan koopt, koopt gemak voor een paar jaar. Wie een pan voor tien jaar wil, kiest een materiaal zonder laag.

Welke maat heb je nodig?

Een koekenpan van 24 centimeter is de maat die je het vaakst pakt: goed voor twee personen, en licht genoeg om met één hand te tillen, ook in gietijzer. Voor drie of vier personen, of voor groente die ruimte nodig heeft, neem je 28 centimeter. Een pan van 20 centimeter is voor twee eieren of een stuk vis. Begin bij twijfel met 24; de hele maattabel staat in pannen zonder PFAS.

Moet je oude teflon pan meteen weg?

Nee. Het Voedingscentrum schrijft dat je pannen met anti-aanbaklaag bij normaal gebruik veilig kunt gebruiken, zolang ze onbeschadigd zijn. Het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) komt tot dezelfde conclusie: bij gebruik zoals bedoeld zijn geen gezondheidsklachten te verwachten. Het probleem zit bij oververhitting. Volgens het BfR begint PTFE rond 360 graden uit elkaar te vallen, en volgens waarzitwatin.nl boven 350 graden. Een pan met eten erin komt daar niet in de buurt, een lege pan op een hoge inductie- of gasstand wel. Verhit een teflon pan dus nooit leeg, en zeker niet op vol vermogen.

Van losse schilfers hoef je volgens het BfR en waarzitwatin.nl niet ziek te worden; PTFE wordt niet verteerd en verlaat het lichaam ongewijzigd. Een beschadigde laag werkt alleen niet meer, waardoor eten sneller aanbrandt. Is je pan gekrast of bakt hij aan, dan is dat het moment om hem te vervangen door een van de vijf materialen hierboven. Welke pan je het eerst vervangt, staat in de vervangingsgids.

Veelgestelde vragen

Is een koekenpan van IKEA PFAS-vrij?

Dat hangt van de pan af. IKEA verkoopt koekenpannen van koolstofstaal zonder laag, zoals de Vardagen van 28 centimeter, en die zijn PFAS-vrij. IKEA zat ook tussen de merken in de keramische test van de Consumentenbond. Andere IKEA-pannen hebben een gewone anti-aanbaklaag. Kijk per pan op de productpagina naar het materiaal van de binnenkant.

Is "PFOA-vrij" hetzelfde als PFAS-vrij?

Nee. PFOA is één stof uit de PFAS-groep die sinds 2015 niet meer bij het maken van teflon wordt gebruikt. Een PFOA-vrije teflonpan bevat nog steeds PTFE, en dat is een PFAS.

Zijn koekenpannen zonder PFAS duur?

Nee. De Consumentenbond vond keramische koekenpannen vanaf 10 euro en meerdere goede opties rond 30 euro. Een koekenpan van koolstofstaal kost bij IKEA 29,99 euro. Gietijzer en meerlaags RVS zijn duurder, maar gaan ook tientallen jaren mee.

Welke koekenpan zonder PFAS bakt het minst aan?

Nieuw uit de doos: de keramische pan. Na een jaar dagelijks gebruik: een goed ingebrande pan van gietijzer of koolstofstaal. RVS bakt niet aan zolang je de pan eerst heet laat worden, zie de watertest in de RVS pan.

Wat we aanraden

We testen zelf geen pannen. Dit zijn zoekopdrachten op bol, zodat je merken en prijzen naast elkaar ziet.

RVS, meerlaags

RVS koekenpan voor inductie, 24 of 28 cm

Geen laag, geen onderhoud, mag in de oven en de vaatwasser. Kies een meerlaagse pan, die warmt tot in de rand gelijkmatig op.

Bekijk op bol.com affiliatelink (opent in nieuw venster)

Gietijzer

Gietijzeren koekenpan, 24 tot 28 cm

Voor vlees met een korst en voor wie van zwaar en degelijk houdt. Vaak al voorgebrand geleverd.

Bekijk op bol.com affiliatelink (opent in nieuw venster)

Koolstofstaal

Koolstofstalen koekenpan

Licht, snel heet en na het inbranden glad. De pan van restaurantkeukens, ook voor thuis op inductie.

Bekijk op bol.com affiliatelink (opent in nieuw venster)

Links naar bol zijn affiliatelinks: koop je via zo'n link, dan krijgen wij een kleine commissie. Jij betaalt hetzelfde. Hoe wij geld verdienen.

Liever meteen een hele set? Lees eerst pannenset zonder PFAS.

Bronnen

  • Consumentenbond, "De beste pfas-vrije koekenpannen" (test van 24 keramische koekenpannen van 28 cm), bijgewerkt op 15 september 2026
  • Rijksoverheid, waarzitwatin.nl, "Pannen met een anti-aanbaklaag", gelezen op 9 november 2026
  • Voedingscentrum, encyclopedie "PFAS", laatste update 1 juli 2026
  • Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR), "Selected questions and answers on cookware, ovenware and frying pans with a non-stick coating made of PTFE", versie 2025
  • Radar (AVROTROS), "Waarom je jouw inductiepannen niet op volle kracht moet verwarmen", 16 april 2026
  • IKEA Nederland, productpagina "VARDAGEN koekenpan, koolstofstaal, 28 cm", gelezen op 9 november 2026

Reacties

Reageer of stel een vraag

Reacties verschijnen na controle. We tonen alleen je naam en je reactie. Zie privacy.