Gourmetstel zonder PFAS
PFAS zitten in de anti-aanbaklaag van de plaat en de pannetjes. Wat PFAS-vrij op de doos dekt, en hoe je gourmet zonder laag op een steengrill.

Een gourmetstel zonder PFAS heeft een plaat en pannetjes met een keramische laag, of het is een steengrill zonder laag. Bij de meeste gourmetstellen zit op de bakplaat en op de pannetjes een anti-aanbaklaag, en die is vaak van PTFE. Let bij een "PFAS-vrij" label goed op waar de claim over gaat: soms noemt de fabrikant alleen de grillplaat.
In het kort PFAS zitten in een gourmetstel alleen in de anti-aanbaklaag van de plaat en de pannetjes. Staat er PTFE, Teflon of alleen "PFOA-vrij", reken dan op een PFAS-laag. "PFAS-vrij" is een claim van de fabrikant en geldt niet altijd voor alle onderdelen. Wie helemaal zonder laag wil gourmetten, kiest een steengrill van natuursteen. Heb je al een gourmetstel met PTFE, laat het dan niet langer leeg opwarmen dan nodig.
Zit er PFAS in een gourmetstel?
In de meeste wel. Vlees, ei en kaas plakken snel aan heet metaal, dus bijna elk elektrisch gourmetstel heeft een bakplaat en pannetjes met een anti-aanbaklaag. Bij Coolblue staat bijvoorbeeld bij de Tefal WokParty Duo dat zowel de bakplaat als de pannetjes een anti-aanbaklaag hebben. Welke laag dat is, staat er niet bij.
De bekendste anti-aanbaklaag is PTFE, onder de merknaam Teflon. PTFE is een fluorpolymeer en hoort bij de PFAS, de groep stoffen die nauwelijks afbreekt in het milieu. Er bestaan ook lagen zonder PFAS. De bekendste is een keramische laag, die je ook vindt in de keramische pan.
Een gourmetstel bestaat uit meer dan één onderdeel dat je eten raakt. Er is de grote plaat bovenop, vaak met een gladde en een geribbelde kant. Daaronder schuif je de pannetjes, meestal zes of acht. Bij een combinatie met raclette smelt je daarin kaas. Elk van die onderdelen kan een andere laag hebben.
Wat "PFAS-vrij" op de doos betekent
Steeds meer gourmetstellen dragen het label "PFAS-vrij". Lees dan precies waar het over gaat. Inventum schrijft bij de GR803B, een gourmet- en racletteset voor acht personen, over "een grillplaat met een PFAS-vrije anti-aanbaklaag". Bij de acht pannetjes staat op dezelfde pagina geen materiaal. Dat hoeft niet te betekenen dat er wel PFAS in zitten, maar uit de tekst kun je het niet opmaken.
Andere fabrikanten zijn concreter. Bij Albert Heijn staat de GreenPan Gourmet met acht mini-pannetjes en een "Pfas-vrije keramische anti-aanbaklaag". Daar staat het materiaal erbij, en dat is meer waard dan het woord PFAS-vrij alleen.
Een claim blijft wel een claim. De Consumentenbond liet in 2025 vijf airfryers onderzoeken, ook modellen waarvan de fabrikant zei dat de mand PFAS-vrij was. In alle vijf vond het lab fluorhoudende stoffen. Met één eenvoudige test kun je niet aantonen dat een product helemaal vrij is van PFAS, schrijft de Consumentenbond, omdat er duizenden soorten bestaan. Toch is een fabrikant die "keramisch, zonder PTFE" schrijft een betere keuze dan een die niets zegt.
Twee labels zeggen bijna niets. "PFOA-vrij" betekent alleen dat één PFAS ontbreekt die al jaren verboden is. Een laag van PTFE mag dat label gewoon dragen. Radar liet zien dat zelfs medewerkers van klantenservices PFOA-vrij en PFAS-vrij door elkaar halen. Ook "gezonde coating" of "versterkt met titanium" zegt niets over het materiaal. Hoe dat zit, lees je in de gids over de titanium pan.
Steengrill: gourmetten zonder laag
Wil je gourmetten zonder enige anti-aanbaklaag, dan is een steengrill de logische keuze. De bakplaat is een plaat natuursteen, meestal graniet. Daar zit geen coating op die kan slijten of PFAS kan bevatten.
Een steengrill werkt wel anders dan een gewone gourmetplaat. Volgens ID.nl heeft de steen twintig tot dertig minuten nodig om op temperatuur te komen, maar dan houdt hij de warmte goed vast. Boter of olie heb je niet nodig. Een beetje zout op de steen is genoeg. Is de steen nog niet heet genoeg, dan blijft het vlees plakken, dus zet hem op tijd aan.
Schoonmaken gaat zonder afwasmiddel, omdat de steen poreus is en zeep opneemt. Laat de steen afkoelen, week aangekoekte resten los met warm water en schraap ze eraf. Let bij het kopen op wat er naast de steen zit. Veel steengrills zijn een combinatie met een metalen bakplaat of met pannetjes, en die onderdelen hebben vaak wel een anti-aanbaklaag.
Een andere optie zonder laag is gourmetten op het fornuis, in een gietijzeren pan of een gietijzeren grillplaat. Dat is minder gezellig aan tafel, maar voor twee personen werkt het prima.
Zo kijk je je eigen gourmetstel na
Zoek eerst het typenummer op de onderkant van het apparaat. Kijk daarmee in de handleiding of op de productpagina van de fabrikant. Zoek naar woorden als PTFE, Teflon, Greblon, keramisch of sol-gel. Die laatste is de technische naam voor de meeste keramische lagen. Staat er alleen "anti-aanbaklaag" of "non-stick", dan weet je het nog niet.
Mail dan de fabrikant. Vraag per onderdeel of er PTFE of een andere fluorhoudende laag op zit: de plaat, de pannetjes en eventuele spatels. Een antwoord als "voldoet aan de Europese regels" beantwoordt die vraag niet, want PTFE is in de EU toegestaan.
Je gourmetstel heeft een laag van PTFE
Dan hoef je het niet meteen weg te doen. Het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) schrijft dat PTFE bij normaal gebruik geen gezondheidsklachten geeft. Ook een stukje laag dat je per ongeluk inslikt, gaat volgens het BfR onveranderd door het lichaam. Het risico zit in oververhitting: vanaf ongeveer 360 graden kan de laag ontleden en schadelijke gassen afgeven, zonder dat je rook ziet. Het BfR raadt daarom af om een lege PTFE-pan te verhitten.
Bij gourmetten warm je de plaat altijd leeg voor. De thermostaat houdt de temperatuur binnen de grens van de fabrikant, maar laat het apparaat niet langer leeg aanstaan dan nodig. Leg er zo snel mogelijk eten op. Gebruik de houten of kunststof spatels die erbij horen en geen metalen vork of mes. Zie je kale plekken of bladdert de laag, vervang dan die pannetjes of de plaat. Bij veel merken zijn losse pannetjes te koop.
Het grootste bezwaar tegen PTFE zit niet in je eten maar in de productie. Bij het maken van fluorpolymeren komen PFAS in het milieu terecht. Moet er toch een nieuw gourmetstel komen, kies dan een steengrill of een model waarvan de fabrikant de keramische laag bij naam noemt. Wil je stap voor stap je keuken PFAS-vrij maken, begin dan bij wat je het vaakst gebruikt. Hoe je dat aanpakt, staat in de vervangingsgids. Voor andere apparaten met platen, zoals het tosti-ijzer en het wafelijzer, lees je hetzelfde verhaal in de gids tosti-ijzer zonder PFAS.
Wat we aanraden
Zonder laag
Steengrill van natuursteen
Een plaat graniet zonder coating. Kijk of het een losse steengrill is of een combinatie met een metalen plaat of pannetjes, want die hebben meestal wel een laag.
Bekijk op bol.com affiliatelink (opent in nieuw venster)Keramische laag
Gourmetstel met keramische laag
Wil je een gewone gourmetplaat met pannetjes, kies dan een model waarvan de fabrikant "keramisch" en "zonder PTFE" noemt, voor de plaat en voor de pannetjes.
Bekijk op bol.com affiliatelink (opent in nieuw venster)Links naar bol zijn affiliatelinks: koop je via zo'n link, dan krijgen wij een kleine commissie. Jij betaalt hetzelfde. Hoe wij geld verdienen.
Bronnen
- Inventum, productpagina GR803B gourmet- en racletteset, gelezen op 19 oktober 2026
- Albert Heijn, productpagina GreenPan Gourmet, gelezen op 19 oktober 2026
- Coolblue, productpagina Tefal WokParty Duo PY5828, eigenschappen, gelezen op 19 oktober 2026
- Consumentenbond, "Pfas-vrije airfryer", met de test van vijf airfryers uit 2025, gelezen op 19 oktober 2026
- Radar (AVROTROS), "PFAS in een pan? Zo herken je het, en dit zijn alternatieven"
- ID.nl, "Steengrill, bakplaat of raclette: wat is het verschil en wat kies je?", 24 december 2025
- Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR), "Selected questions and answers on cookware, ovenware and frying pans with a non-stick coating made of PTFE"
Zie je iets dat niet klopt? Laat het ons weten, dan passen we het aan.
Reacties